«خانه‌ریز» خارج از رادار بورس؛ صیدی پاسخ داد

به گزارش صدای بورس، طرح خانه‌ریز به‌عنوان یکی از جدیدترین ابتکارات شهرداری تهران در حوزه تأمین مالی مسکن، این روزها با ابهامات جدی در فضای بازار سرمایه مواجه شده است؛ طرحی که بر اساس آن، امکان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های ملکی حتی در مقیاس‌های بسیار کوچک در حد یک‌صدم مترمربع برای عموم فراهم شده است.

با این حال، نکته محل بحث آنجاست که این طرح عملاً بدون اخذ مجوز از سازمان بورس آغاز شده و شهرداری نیز اعلام کرده خود به‌عنوان نهاد ناظر، بر اجرای آن اشراف دارد. موضوعی که از منظر قواعد بازار سرمایه، محل سؤال جدی است؛ چراکه اساساً نظارت بر فعالیت‌های مالی و ابزارهای سرمایه‌گذاری، در حیطه اختیارات نهاد ناظر بازار سرمایه تعریف می‌شود.

پیگیری‌های صدای بورس از سازمان بورس نیز نشان می‌دهد تا پیش از این، پاسخ شفافی در این خصوص ارائه نشده و این پرسش همچنان پابرجاست که چگونه یک طرح با ماهیت تأمین مالی و جذب سرمایه‌های خرد، بدون اخذ مجوز از نهاد ناظر رسمی، فعالیت خود را آغاز کرده است.

در همین چارچوب، حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در پاسخ به صدای بورس درباره وضعیت نظارتی این طرح گفت: اگر خانه‌ریز وارد فاز معاملات ثانویه شود، سازمان بورس به‌طور قطع به موضوع ورود خواهد کرد. به گفته او، آنچه تاکنون مطرح شده، این است که فعالیت طرح در همان سطح فعلی باقی بماند، اما در صورت توسعه به معاملات ثانویه، ورود سازمان بورس قطعی است.

صیدی با اشاره به رایزنی‌های انجام‌شده میان سازمان بورس و متولیان این طرح افزود: گفت‌وگوها در حال انجام است و به نظر می‌رسد موضوع قابل حل باشد. با این حال، وی تصریح کرد اگر معاملات ثانویه برای این طرح در نظر گرفته شود، انجام آن بدون اخذ مجوز از سازمان بورس امکان‌پذیر نخواهد بود.

رئیس سازمان بورس در ادامه، دو مؤلفه کلیدی برای مشمول شدن این طرح تحت نظارت رسمی را تشریح کرد: وجود معاملات ثانویه و عرضه عمومی. به گفته او، در صورت تحقق هر یک از این موارد، اخذ مجوز از سازمان بورس الزامی خواهد بود و مکاتبات لازم نیز در این خصوص انجام شده است.

با این حال، صیدی تأکید کرد که تاکنون تخلفی از سوی این طرح مشاهده نشده است؛ اظهارنظری که در شرایط فعلی، خود محل تأمل است. چراکه نبود مجوز و تعریف نشدن نهاد ناظر مستقل، به‌تنهایی می‌تواند مصداق یک خلأ نظارتی قابل توجه باشد.

او در عین حال، رویکرد سازمان بورس را نسبت به این‌گونه طرح‌ها حمایتی عنوان کرد و گفت: کمک به توسعه بخش مسکن و تأمین مالی آن، از وظایف مهم است و سازمان بورس نیز در این مسیر همکاری خواهد کرد، مشروط بر آنکه ضوابط و مقررات رعایت شود.
پاسخ رئیس سازمان بورس اگرچه بر لزوم اخذ مجوز در صورت ورود خانه‌ریز به معاملات ثانویه یا عرضه عمومی تأکید دارد، اما یک ابهام اساسی همچنان باقی است: آیا می‌توان طرحی با ماهیت جذب سرمایه‌های خرد و کارکردی نزدیک به ابزارهای بازار سرمایه را، صرفاً با این استدلال که هنوز وارد معاملات ثانویه نشده، خارج از دایره نظارت نهاد ناظر تلقی کرد؟

به نظر می‌رسد خانه‌ریز اکنون در یک منطقه خاکستری از منظر نظارتی قرار گرفته است؛ جایی میان یک طرح شهری و یک ابزار مالی. تداوم این وضعیت، می‌تواند ریسک‌هایی را متوجه اعتماد عمومی و شفافیت در بازارهای مالی کند؛ موضوعی که انتظار می‌رود سازمان بورس در قبال آن، موضعی صریح‌تر و پیش‌دستانه‌تر اتخاذ کند.